77 452 7581 lub 77 452 7586 szkoladoktorska@uni.opole.pl

Nowy tryb (postępowania wszczęte po 1 października 2019)

Przygotowanie rozprawy doktorskiej na nowych zasadach, tj. na podstawie przepisów ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, może nastąpić w ramach kształcenia w szkole doktorskiej albo w trybie eksternistycznym.

Zgodnie z przepisami ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce to senat (w uczelni) albo rada naukowa (w instytucie PAN, instytucie badawczym, instytucie międzynarodowym) określa sposób postępowania w sprawie nadania stopnia doktora, w tym m.in.: sposób wyznaczania i zmiany promotora, promotorów i promotora pomocniczego; zasady ustalania wysokości opłaty za postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora w trybie eksternistycznym oraz zwalniania z tej opłaty; tryb złożenia rozprawy doktorskiej; tryb powoływania oraz zakres czynności komisji dokonującej czynności w postępowaniu w sprawie nadania stopnia doktora oraz sposób wyznaczania recenzentów. W związku z tym aspekty proceduralne są uregulowane w przepisach wewnątrzuczelnianych, więc sposób i tryb procedowania może różnić się w poszczególnych podmiotach doktoryzujących.

Ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce znosi dotychczasowy obowiązek przeprowadzania egzaminów doktorskich w zakresie dyscypliny podstawowej, dyscypliny dodatkowej oraz obcego języka nowożytnego. To senat (w uczelni) albo rada naukowa (w instytucie PAN, instytucie badawczym, instytucie międzynarodowym) określa sposób weryfikacji efektów uczenia się dla kwalifikacji na poziomie 8 PRK w przypadku osób ubiegających się o nadanie stopnia doktora w trybie eksternistycznym. Całkowicie zniesiony został egzamin doktorski w zakresie nowożytnego języka obcego, a zastąpiła go udokumentowana znajomość języka obcego na podstawie certyfikatu lub dyplomu ukończenia studiów filologicznych.

Wykaz certyfikatów oraz dyplomów ukończenia studiów filologicznych uznawanych w UO zawiera załącznik nr 1 do Uchwały nr 225/2016-2020 Senatu Uniwersytetu Opolskiego z dnia 25 września 2019 r. w sprawie sposobu postępowania w sprawie nadania stopnia doktora.

W przypadku trybu eksternistycznego osoba ubiegająca się o stopień doktora przed wszczęciem postępowania składa wniosek o wyznaczenie promotora (lub promotorów). Niemniej wymagania zawarte w art. 186 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce odnoszą się do wszystkich kandydatów ubiegających się o stopień doktora – zarówno uczestników szkół doktorskich, jak również osób ubiegających się o stopień doktora w trybie eksternistycznym.

Na podstawie art. 192 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zgodnie z którym senat (w uczelni) albo rada naukowa (w instytucie PAN, instytucie badawczym, instytucie międzynarodowym) może określić wymagania, o których mowa w art. 186 ust. 1 pkt 5 ustawy, lub dodatkowe warunki dopuszczenia do obrony. W świetle tego przepisu prawodawca dopuszcza możliwość ustalenia przez podmiot doktoryzujący „innych wymogów”, tj. obowiązków niezależnych od przepisów ustawy. Jednocześnie zastrzec należy, że ustanowienie wyższych wymagań nie może stanowić przesłanki odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora, które wszczyna się na wniosek osoby spełniającej wymagania określone w art. 186 ust. 1 pkt 1-3 albo ust. 2 ustawy (art. 189 ustawy).

Zgodnie z uchwałą Senatu UO kandydat ubiegający się o stopień doktora winien mieć w swoim dorobku:

wykaz i kserokopie co najmniej 2 publikacji naukowych, potwierdzający spełnienie warunku określonego w art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy, przy czym w przypadku, gdy rozprawę doktorską stanowi zbiór opublikowanych i powiązanych tematycznie artykułów tylko jedna z publikacji potwierdzających spełnienie warunku określonego w art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy może być przedstawiona jako część zbioru składającego się na rozprawę doktorską;

pisemne potwierdzenie czynnego udziału w co najmniej 1 konferencji naukowej o zasięgu ogólnopolskim lub międzynarodowym wydane przez organizatorów lub program konferencji z wyraźnym zaznaczeniem nazwiska i imienia kandydata oraz tytułem wystąpienia.

Podkreślić należy, że zarówno czasopismo naukowe, w którym opublikowany został artykuł, jak również wydawnictwo, w którym opublikowano monografię naukową muszą znajdować się w wykazie wydawnictw oraz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych – sporządzonym przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.

Równocześnie w okresie przejściowym, czyli w postępowaniach w sprawie nadania stopnia doktora wszczętych według nowych zasad do dnia 31 grudnia 2020 r. warunek dotyczący publikacji będzie można spełnić także poprzez autorstwo m.in. artykułu opublikowanego przed dniem 1 stycznia 2019 r. w czasopiśmie naukowym spoza nowego wykazu czasopism, które było ujęte w części A albo C wykazu czasopism naukowych ogłoszonego komunikatem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 stycznia 2017 r. albo było ujęte w części B tego wykazu, przy czym artykułom naukowym w nich opublikowanym przyznanych było co najmniej 10 punktów.

Finansowanie przewodów doktorskich / postępowań w sprawie nadania stopnia doktora

Kwestia finansowania postępowania w sprawie nadania stopnia doktora – prowadzonego na nowych zasadach – została uregulowana w art. 182 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Osoba, która ubiega się o nadanie stopnia doktora, wnosi opłatę za przeprowadzenie postępowania w tej sprawie. Wysokość opłaty nie może przekraczać kosztów postępowania, uwzględniających w szczególności koszty wynagrodzeń promotora lub promotorów, promotora pomocniczego i recenzentów. Należy jednak zwrócić uwagę, że podmiot doktoryzujący ponosi w związku z postępowaniem szereg kosztów pośrednich, administracyjnych itp. Te również mogą składać się na element opłaty za przeprowadzenie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora. Opłaty nie pobiera się w uczelni, instytucie PAN, instytucie badawczym, instytucie międzynarodowym od osoby ubiegającej się o stopień doktora, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej. W uzasadnionych przypadkach rektor, dyrektor instytutu PAN, dyrektor instytutu badawczego lub dyrektor instytutu międzynarodowego może zwolnić z opłaty w całości lub w części. W przypadku nauczyciela akademickiego albo pracownika naukowego, koszty postępowania ponosi zatrudniająca go uczelnia, instytut PAN, instytut badawczy lub instytut międzynarodowy.

Koszty prowadzenia postępowania w sprawie nadania stopni doktora w trybie eksternistycznym są obliczane na podstawie minimalnego wynagrodzenia profesora. Zgodnie z nowo obowiązującą ustawą promotor otrzyma 83% wynagrodzenia profesora, promotor pomocniczy (powołany fakultatywnie) 50%, natomiast trzech recenzentów 27%. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki określił w drodze rozporządzenia wysokość minimalnego wynagrodzenia profesora.

Wydanie dyplomu i opłaty za odpis dyplomu

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 21 września 2018 r. w sprawie dyplomów doktorskich, dyplomów habilitacyjnych i legitymacji doktoranta (Dz. U. z 2018 r., poz. 1837), które określa wysokość opłaty za wydanie odpisu dyplomu w języku polskim i języku obcym lub za wydanie duplikatu dyplomu znajduje zastosowanie w odniesieniu do postępowań awansowych wszczynanych od 1 października 2019 r.

W przypadku postępowań awansowych wszczętych przed dniem 1 października 2018 r. i kontynuowanych obecnie oraz postępowań awansowych wszczynanych do dnia 30 kwietnia 2019 r. stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. obowiązujące przed dniem 1 października 2018 r. W związku z tym, w przypadku przewodów doktorskich finalizowanych na podstawie dotychczasowych regulacji, opłata za wydanie dyplomu oraz jego odpisu pobierana jest na podstawie przepisów odpowiedniego rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora z 2011 r., 2014 r., 2015 r., 2016 r. albo 2018 r. – w zależności od daty wszczęcia przewodu.